คลายข้อสงสัย เป็นช็อกโกแลตซีสต์มีลูกได้ไหม ผ่าตัดแล้วมีลูกยากหรือเปล่า?
แม้จะทำ IUI เพื่อรักษาภาวะมีบุตรยากหลายครั้งแต่กลับไม่ตั้งครรภ์สักที นั่นอาจเป็นเพราะวิธีรักษาไม่เหมาะกับสภาพร่างกาย โดยฝ่ายหญิงอาจมีปัญหาท่อนำไข่อุดตัน ไม่มีท่อนำไข่ เยื่อมดลูกผิดปกติ มีพังผืดในอุ้งเชิงกราน หรืออาจมีช็อกโกแลตซีสต์ที่ทำให้มีลูกยาก ซึ่งในบทความนี้จะตอบคำถามที่ว่าเป็นช็อกโกแลตซีสต์มีลูกได้ไหม? ให้กับผู้มีภาวะมีบุตรยากที่กำลังพิจารณาวิธีรักษาอยู่
โรคช็อกโกแลตซีสต์ คืออะไร
ช็อกโกแลตซีสต์ (Chocolate cyst) หรือที่รู้จักกันในชื่อภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ คือ ภาวะที่เลือดประจำเดือนไหลกลับเข้าช่องท้องผ่านท่อนำไข่ แล้วค่อย ๆ สะสมตัวจนกลายเป็นถุงน้ำขนาดใหญ่ที่รังไข่ ซึ่งภายในถุงน้ำประกอบด้วยเยื่อบุโพรงมดลูกกับเลือดที่ตกค้างนานจนเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลลักษณะคล้ายช็อกโกแลต
เมื่อเป็นช็อกโกแลตซีสต์อาจมีลูกยากเพราะก้อนซีสต์จะไปกินพื้นที่ภายในรังไข่ ทำให้เซลล์ไข่ไม่มีคุณภาพ และยังส่งผลให้เซลล์ไข่ไม่ตกในข้างที่มีก้อนซีสต์ นอกจากนี้แล้วช็อกโกแลตซีสต์ที่ขยายใหญ่ขึ้นก็อาจไปกดทับมดลูกจนมดลูกคว่ำ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เชื้ออสุจิไม่สามารถเดินทางไปปฏิสนธิกับเซลล์ไข่ตามปกติเมื่อมีเพศสัมพันธ์ตามธรรมชาติหรือรักษาภาวะมีบุตรยากด้วยวิธี IUI
ซีสต์ที่รังไข่ มีอาการยังไง
อาการที่มักพบหากมีช็อกโกแลตซีสต์หรือมีซีสต์ที่รังไข่จะมีดังนี้
- ปวดท้องน้อยเวลามีประจำเดือนมากกว่าปกติ และมักจะมีอาการปวดเรื้อรังโดยที่อาการปวดจะรุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ
- ประจำเดือนมามาก ประจำเดือนมาถี่ และประจำเดือนมานานกว่าปกติ (ประจำเดือนมานานกว่า 7 วัน)
- ปวดอุ้งเชิงกรานเวลามีเพศสัมพันธ์
- ปวดร้าวช่วงหลังไปถึงก้นกบ
- อุจจาระหรือปัสสาวะเป็นเลือด
- ปัสสาวะบ่อยขึ้น
- ท้องอืด ท้องเสีย (ลำไส้แปรปรวน)
- เวลาคลำท้องน้อยอาจพบก้อนนูนในกรณีที่ซีสต์มีขนาดใหญ่มาก
เป็นช็อกโกแลตซีสต์มีลูกได้ไหม
สำหรับผู้ที่ตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์แล้วพบว่ามีช็อกโกแลตซีสต์ในรังไข่หรือบริเวณใกล้เคียงแล้วก็อาจจะกังวลว่าเป็นช็อกโกแลตซีสต์มีลูกได้ไหม?
ถึงแม้ว่าจะพบช็อกโกแลตซีสต์แต่ก็ยังสามารถตั้งครรภ์มีลูกได้อยู่ แต่ในระหว่างนั้นอาจจะประสบปัญหาภาวะมีบุตรยาก เพราะช็อกโกแลตซีสต์จะทำให้รังไข่ไม่สามารถทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ และยังส่งผลให้เชื้ออสุจิเข้าไปปฏิสนธิกับเซลล์ไข่ยากขึ้น ดังนั้นสำหรับผู้ที่อยากมีลูกจึงควรเข้ารับการรักษาภาวะมีบุตรยากเพื่อเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์สำเร็จ
การรักษาโรคช็อกโกแลตซีสต์
ในปัจจุบันการรักษาช็อกโกแลตซีสต์จะมี 2 วิธี คือ การทานยาและการผ่าตัด โดยแต่ละวิธีมีการรักษาดังนี้
- การทานยา
ยารักษาช็อกโกแลตซีสต์จะใช้ยาฮอร์โมนเพื่อลดการเจริญเติบโตของเซลล์ไข่ ทำให้ในระหว่างที่รักษาช็อกโกแลตซีสต์จะไม่สามารถตั้งครรภ์หรือมีบุตรได้ และในระหว่างการรักษาหากมีอาการปวดมาก ก็จะใช้ยาต้านอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เพื่อบรรเทาอาการปวด โดยส่วนใหญ่ยาฮอร์โมนที่ให้มักมีฤทธิ์คุมกำเนิด วิธีการรักษานี้จึงไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องการจะมีบุตร
- การผ่าตัดช็อกโกแลตซีสต์
การผ่าตัดช็อกโกแลตซีสต์เป็นการส่องกล้องเพื่อผ่าเอาถุงน้ำออก ทำให้ภายในรังไข่และบริเวณใกล้เคียงไม่มีสิ่งแปลกปลอมที่เป็นอุปสรรคต่อการตั้งครรภ์ หลังผ่าตัดช็อกโกแลตซีสต์มีลูกง่ายขึ้น แต่ถึงแม้ว่าจะผ่าตัดเอาซีสต์ออกไปแล้วแต่ช็อกโกแลตซีสต์สามารถกลับมาเป็นอีกได้ ซึ่งหากมีแผนที่จะทำ IVF/ICSI อยู่แล้วไม่แล้วไม่แนะนำให้ผ่าตัดก่อนกระตุ้นไข่เพราะจะให้สูญเสียไข่บางส่วนไปกับการผ่าตัด ส่งผลทำให้เก็บไข่ได้น้อยลง
สำหรับผู้ที่ต้องการมีลูกแล้วยังมีช็อกโกแลตซีสต์อยู่สามารถรักษาด้วยการทำ ICSI หรือ IVF
- ICSI หรือ IVF เป็นหนึ่งในวิธีรักษาภาวะมีบุตรยากที่เหมาะกับผู้ที่วางแผนมีบุตรแต่มีช็อกโกแลตซีสต์ เพราะการทำเด็กหลอดแก้ว ICSI และ IVF เป็นวิธีช่วยแก้ปัญหาเซลล์ไข่ไม่มีคุณภาพ หรือแก้ปัญหาอสุจิไม่สามารถปฏิสนธิกับเซลล์ไข่ได้ด้วยการปฏิสนธินอกร่างกาย แล้วนำตัวอ่อนฉีดกลับเข้าไปในมดลูกโดยตรงได้
สรุป
แม้ว่าจะมีช็อกโกแลตซีสต์ที่ทำให้มีลูกยากมากกว่าปกติ แต่ก็ยังคงสามารถตั้งครรภ์มีลูกได้อยู่หากเลือกรักษาภาวะมีบุตรยากด้วยวิธีที่เหมาะกับปัญหาช็อกโกแลตซีสต์ เช่น ICSI หรือ IVF เพราะทั้งสองวิธีจะช่วยเพิ่มโอกาสการปฏิสนธิและเพิ่มโอกาสมีตัวอ่อนฝังเข้าสู่โพรงมดลูกเพื่อให้ตั้งครรภ์ต่อไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สำหรับผู้ที่อยากมีลูกแล้วสนใจตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ หรือใช้บริการรักษามีบุตรยากด้วย ICSI หรือ IVF สามารถเข้าพบทีมแพทย์เฉพาะทางจาก SAFE Fertility Group โดยแพทย์จะเป็นผู้ให้คำแนะนำและรักษาอย่างใกล้ชิด ทำให้ผู้มีภาวะบุตรยากที่เข้ารับการรักษากับทางเรามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาที่กำลังเผชิญ และสามารถรักษาเพื่อตั้งครรภ์สำเร็จได้
Reference
Donna Christiano. (2019, 28 September). What Are Chocolate Cysts?. healthline. https://www.healthline.com/health/womens-health/chocolate-cyst
Peter Morales-Brown. (2023, 19 April). What is a chocolate cyst?. MedicalNewsToday. https://www.medicalnewstoday.com/articles/325014