เป็น PCOS แล้วจะมีลูกได้ไหม? เจาะลึกวิธีรับมือเพื่อเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์
เป็น PCOS แล้วจะมีลูกได้ไหม? คำถามยอดฮิตจากผู้หญิงจำนวนมากที่กำลังวางแผนมีบุตร และพบว่าตัวเองมีภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบ หรือที่เรียกว่า PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) แม้ภาวะนี้จะส่งผลต่อการตกไข่และทำให้ตั้งครรภ์ยากขึ้น แต่ข่าวดีก็คือ ผู้หญิงที่เป็น PCOS ยังสามารถตั้งครรภ์ได้ หากมีการวางแผน ดูแลสุขภาพ และรับการรักษาอย่างเหมาะสม
SAFE Fertility Group PCL จะพาคุณไปทำความเข้าใจ กับภาวะ PCOS พร้อมแนวทางในการเพิ่มโอกาสการตั้งครรภ์สำหรับผู้ที่เป็น PCOS
PCOS คืออะไร?
PCOS (ถุงน้ำในรังไข่หลายใบ) คือความผิดปกติทางฮอร์โมนที่พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ โดยมีลักษณะเด่นคือการมีถุงน้ำเล็ก ๆ (ฟองไข่) จำนวนมากในรังไข่ ร่วมกับความผิดปกติของการตกไข่ (ไข่ไม่โต) ส่งผลให้ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือบางรายไม่มีประจำเดือนเลย ภาวะ PCOS ส่งผลต่อการตั้งครรภ์โดยตรง เพราะหากไข่ไม่ตกหรือตกไม่สม่ำเสมอ โอกาสปฏิสนธิก็จะน้อยลง
อาการทั่วไปของ PCOS
- ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือขาดหายไป
- มีสิว ผิวมัน หรือขนขึ้นตามร่างกายมากผิดปกติ
- น้ำหนักขึ้นง่าย และลดน้ำหนักยาก
- ภาวะดื้ออินซูลิน
- มีปัญหาเรื่องการตกไข่
เป็น PCOS แล้วจะตั้งครรภ์ได้ไหม?
คำตอบ คือ สามารถตั้งครรภ์ได้ แต่ควรได้รับการวางแผนและดูแลที่เหมาะสม คุณผู้หญิงหลายท่านที่เป็น PCOS สามารถตั้งครรภ์ได้ทั้งด้วยวิธีธรรมชาติ และการรักษาด้วยเทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ เช่น IUI, IVF หรือ ICSI
สิ่งสำคัญ คือ ต้องตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม ร่วมกับการประเมินสุขภาพของทั้งคุณและคู่สมรส เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
วิธีเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์สำหรับผู้ที่เป็น PCOS
1. ควบคุมน้ำหนัก และปรับไลฟ์สไตล์
ผู้หญิงที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน มักมีความเสี่ยงจาก PCOS สูงขึ้น การลดน้ำหนักแม้เพียง 5-10% ของน้ำหนักตัว ก็สามารถช่วยให้ร่างกายกลับมาตกไข่ได้เป็นปกติ และเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ได้ โดยเริ่มจากการปรับไลฟ์สไตล์ง่าย ๆ เช่น
- รับประทานอาหารที่มีค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low GI)
- หลีกเลี่ยงแป้งขัดขาว น้ำตาล อาหารแปรรูป
- เพิ่มการออกกำลังกาย เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ
2. ตรวจระดับฮอร์โมน และวางแผนกับแพทย์
การวางแผนตั้งครรภ์ควรเริ่มจากการ ตรวจระดับฮอร์โมนและการทำงานของรังไข่ เช่น ฮอร์โมน LH, FSH, AMH รวมถึงระดับอินซูลินในเลือด เพื่อประเมินว่าอยู่ในช่วงที่พร้อมสำหรับการตั้งครรภ์หรือไม่
หากพบว่ามีปัญหาเรื่องไข่ไม่ตก แพทย์อาจแนะนำให้ใช้ยากระตุ้นไข่ตก เช่น Clomiphene Citrate หรือ Letrozole เพื่อช่วยให้มีการตกไข่ในรอบเดือน
3. เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์
หากพยายามตั้งครรภ์ตามธรรมชาติมานานกว่า 6–12 เดือนแล้วยังไม่สำเร็จ แพทย์อาจแนะนำให้ใช้ เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ (Assisted Reproductive Technology – ART) ซึ่งเหมาะสำหรับผู้ที่มี PCOS ร่วมกับภาวะไข่ไม่ตก อายุเกิน 35 ปี หรือมีปัจจัยอื่นร่วม เช่น ปัญหาในฝ่ายชาย
ทางเลือกที่เป็นที่นิยม เช่น
- IUI (Intrauterine Insemination)
หรือ การฉีดเชื้ออสุจิเข้าสู่โพรงมดลูก เหมาะกับผู้ที่สามารถตกไข่ได้ แต่มีปัญหาอื่น เช่น มูกปากมดลูกผิดปกติ หรือคุณภาพอสุจิอยู่ในระดับพอใช้ โดยอสุจิที่เตรียมไว้จะถูกฉีดเข้าไปในโพรงมดลูกในช่วงที่ไข่ตก เพื่อเพิ่มโอกาสในการปฏิสนธิ
- IVF (In Vitro Fertilization) / ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection)
หรือที่รู้จักกันว่า เด็กหลอดแก้ว เหมาะสำหรับผู้ที่มีไข่ไม่ตกเรื้อรัง รังไข่ตอบสนองต่อยากระตุ้นไม่ดี หรือมีปัจจัยอื่นที่ซับซ้อน เช่น ท่อนำไข่อุดตัน หรือเคย IUI แล้วไม่สำเร็จ โดยแพทย์จะกระตุ้นรังไข่ให้ผลิตไข่หลายใบ จากนั้นนำออกมาเพาะกับอสุจิภายนอกร่างกาย โดยการฉีดอสุจิเข้าไปในไข่โดยตรง เป็นเทคนิคที่ใช้ควบคู่กับ IVF (In Vitro Fertilization) เทคนิคนี้ช่วยเพิ่มอัตราการปฏิสนธิได้มากขึ้น โดยอสุจิ 1 ตัวจะถูกฉีดเข้าสู่ไข่ 1 ใบด้วยกล้องจุลทรรศน์และอุปกรณ์เฉพาะทาง แล้วคัดเลือกตัวอ่อนที่สมบูรณ์ที่สุดกลับเข้าสู่โพรงมดลูก
*หมายเหตุ ผู้หญิงที่เป็น PCOS ต้องได้รับการกระตุ้นไข่ด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อภาวะ กระตุ้นรังไข่มากเกินไป (OHSS) ซึ่งอาจเป็นอันตรายหากไม่ได้อยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง
เคล็ดลับการดูแลตัวเองสำหรับคุณผู้หญิงที่เป็น PCOS
- นอนหลับให้เพียงพอ 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
- ลดความเครียด ด้วยโยคะหรือสมาธิ
- ดื่มน้ำให้มากพอ และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มหวาน
- หมั่นตรวจสุขภาพ และพบแพทย์สม่ำเสมอ
แม้ว่า PCOS จะเป็นสาเหตุหนึ่งของภาวะมีบุตรยาก แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าคุณจะไม่สามารถตั้งครรภ์ได้ การเข้าใจร่างกายตัวเอง ปรับพฤติกรรมชีวิต และรับคำแนะนำจากแพทย์เฉพาะทางอย่างใกล้ชิด จะช่วยให้คุณเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ได้อย่างปลอดภัย
หากคุณกำลังเผชิญกับภาวะ PCOS และวางแผนมีลูกในอนาคต อย่าลังเลที่จะเริ่มต้นการวางแผนตั้งแต่วันนี้ เพราะยิ่งเริ่มเร็ว โอกาสสำเร็จก็ยิ่งสูงขึ้น
บทความโดย พญ. นุจรี ลีละสุวัฒนากุล (คุณหมอกุ้ง)
สูตินรีแพทย์ชำนาญการด้านมีบุตรยาก SAFE Fertility Group สาขาขอนแก่น
Reference
- โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย.ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS).
https://kcmh.chulalongkornhospital.go.th/line/polycystic-ovary-syndrome-pcos-a-dangerous-condition-that-should-not-be-overlooked/ - American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). PCOS and fertility.
https://www.acog.org/womens-health/faqs/polycystic-ovary-syndrome-pcos - National Institutes of Health (NIH). PCOS and reproductive health.
https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pcos