ภาวะมดลูกแตกคืออะไร? รู้จัก 4 สัญญาณเตือนที่ว่าที่คุณแม่ต้องเฝ้าระวัง
ภาวะมดลูกแตก (Uterine Rupture) แม้จะมีโอกาสเกิดเพียงไม่ถึง 1% แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้ว "ทุกวินาทีคือชีวิต" นี่คือภาวะวิกฤตที่ไม่ได้กระทบแค่คุณแม่ แต่หมายถึงความปลอดภัยของลูกน้อยในครรภ์ด้วย
ทำไม "รอยแผลเก่า" ถึงเป็นจุดเสี่ยงสำคัญ
ต้นเหตุส่วนใหญ่ของภาวะนี้มาจากการที่ผนังมดลูกมีความเปราะบาง โดยเฉพาะในกลุ่มคุณแม่ที่เคย "ผ่าตัดคลอด" หรือ "ผ่าตัดเนื้องอกมดลูก" มาก่อน รอยแผลเดิมเหล่านี้อาจกลายเป็นจุดอ่อนเมื่อมดลูกต้องขยายตัวอย่างมากในไตรมาสสุดท้าย หรือต้องทนต่อแรงบีบตัวมหาศาลในช่วงเจ็บครรภ์คลอด หากผนังส่วนนั้นรับแรงดันไม่ไหว จะเกิดการปริแยกหรือฉีกขาด ซึ่งนำไปสู่การเสียเลือดภายในปริมาณมาก
4 สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกต
เพราะภาวะนี้มักเกิดขึ้นแบบเฉียบพลัน การสังเกตอาการด้วยตนเองจึงเป็นเรื่องสำคัญ
- อาการปวดท้องแบบผิดปกติ ปวดแปลบบริเวณแผลเดิมในระดับที่รุนแรงตลอดเวลา แม้มดลูกไม่ได้บีบตัว
- รูปทรงหน้าท้องผิดปกติ เพราะเมื่อมดลูกฉีกขาด ตำแหน่งของทารกอาจเคลื่อนที่ไปจากเดิม ทำให้หน้าท้องเบี้ยว หรือคลำเจอส่วนของเด็กได้ชัดเจนเกินไปจนผิดสังเกต
- สังเกตุอาการหน้ามืด ใจสั่น ตัวเย็น เหงื่อออกมาก หรือรู้สึกเหมือนจะวูบ แม้จะไม่มีเลือดไหลออกมาภายนอกช่องคลอดให้เห็นก็ตาม เพราะเป็นอาการของภาวะช็อกจากการเสียเลือด
- ความผิดปกติของทารก ที่จะดิ้นน้อยลงอย่างเฉียบพลัน หรือหยุดดิ้น
แนวทางการป้องกันและลดความเสี่ยง
- การประเมินความพร้อมและแจ้งความเสี่ยงแก่คุณแม่ที่มีประวัติผ่าตัดมดลูกตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์หรือเริ่มฝากครรภ์
- ควบคุมน้ำหนักทารกในครรภ์ให้ไม่เกิน 3 กิโลกรัม ผ่านการควบคุมโภชนาการของคุณแม่
- การเตรียมความพร้อมของทีมแพทย์ และโรงพยาบาลที่สามารถเริ่มหัตถการได้ทันทีเมื่อวินิจฉัยพบภาวะวิกฤต
- การใช้เครื่องตรวจวัดการเต้นของหัวใจทารกและแรงบีบตัวของมดลูก (EFM) อย่างต่อเนื่องในกลุ่มเสี่ยงสูง
ภาวะนี้เป็นภาวะที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น เพราะเป็นภาวะสุดวิสัยที่สามารถพยากรณ์ได้ยาก ข้อมูลนี้จึงมีไว้เพื่อให้ทุกครอบครัวได้เตรียมความพร้อมอย่างเต็มที่ และขอเป็นกำลังใจให้กับทุกความพยายามในการดูแลชีวิตน้อยๆ ให้ปลอดภัย
บทความโดย นพ. มานพ จันทนพันธ์ (ว.28364)
สูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็งนรีเวชผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช
แพทย์ผู้รับผิดชอบการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ฯ
ประจำ SAFE Fertility Clinic สาขาภูเก็ต