เคยมีลูกแล้วแต่ทำไมยังท้องยาก? ไขสาเหตุการมีลูกคนที่ 2 ยาก พร้อมทางออกด้วย ICSI
หลายครอบครัวที่เคยมีประสบการณ์ตั้งครรภ์มาก่อน อาจจะมีความเชื่อลึก ๆ ว่าการมีลูกคนที่สองไม่น่าใช่เรื่องยาก แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความตั้งใจที่อยากมีลูกอีกครั้งกลับไม่ราบรื่นอย่างที่คิด หลายคู่ผ่านความพยายามมาทุกวิถีทาง ทั้งนับวันไข่ตก หรือดูแลสุขภาพอย่างเข้มข้น แต่ผลลัพธ์กลับไม่เป็นอย่างที่หวัง จนเริ่มสงสัยว่าทำไมตัวเองถึงกลายเป็นคนมีลูกยาก ทั้งที่ก่อนหน้านี้ทุกอย่างดูปกติ
ภาวะนี้ทางการแพทย์เรียกว่า Secondary Infertility หรือภาวะมีบุตรยากหลังเคยมีบุตรมาแล้ว ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้ และพบได้มากขึ้นในกลุ่มคนที่ อยากมีลูก ในช่วงอายุ 35 ปีขึ้นไป เพราะร่างกายเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง ทั้งในเรื่องฮอร์โมน คุณภาพเซลล์สืบพันธุ์ รวมถึงปัจจัยแวดล้อมอย่างความเครียดและไลฟ์สไตล์ที่สะสมมาโดยไม่รู้ตัว สิ่งเหล่านี้ถือเป็นอุปสรรคอย่างหนึ่งที่ทำให้โอกาสในการมีลูกตามธรรมชาติลดน้อยลงกว่าที่เคยเป็น
เมื่อการรอคอยอย่างไร้จุดหมายเริ่มบั่นทอนความมั่นใจไปทีละนิด การมองหาทางเลือกที่ช่วยวิเคราะห์และจัดการกับอุปสรรค โดยเริ่มต้นจากการตรวจสุขภาพก่อนวางแผนมีบุตร เพื่อนำข้อมูลมาใช้ในการวางแผนรักษาภาวะมีลูกยาก อย่างการทำ เด็กหลอดแก้ว (ICSI/IVF) จะช่วยลดความกังวลจากการลองผิดลองถูก และเพิ่มโอกาสในการเติมเต็มครอบครัวให้สมบูรณ์อีกครั้งได้อย่างมั่นใจ
ทำไมการมีลูกคนที่สอง ถึงอาจไม่ราบรื่นเหมือนครั้งแรก?
สาเหตุที่ทำให้คุณพ่อคุณแม่ที่เคยมีลูกแล้วกลับมาประสบปัญหามีลูกยาก มักมาจากหลายปัจจัยประกอบกัน โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น ความสมบูรณ์ของระบบสืบพันธุ์ที่เคยทำงานได้ดีในอดีตอาจไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
1. คุณภาพและจำนวนไข่ที่ลดลงตามวัย (Ovarian Reserve)
สำหรับผู้หญิงที่อยากมีลูก เมื่ออายุเข้าสู่ วัย 35 ปีขึ้นไป จำนวนไข่รวมถึงคุณภาพของไข่จะลดลงตามวัย ทำให้โอกาสในการปฏิสนธิสำเร็จตามธรรมชาติยากขึ้น และอาจมีความเสี่ยงที่ตัวอ่อนจะไม่สมบูรณ์ หรือมีความผิดปกติทางพันธุกรรม ซึ่งนำไปสู่ภาวะแท้งได้ง่ายขึ้นอีกด้วย
2. คุณภาพอสุจิที่เปลี่ยนไป
แม้คุณพ่อจะเคยมีลูกมาแล้ว แต่ไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนไป การทำงานหนัก ความเครียดสะสม จากการทำงาน การพักผ่อนที่ไม่เพียงพอ หรือแม้กระทั่งอายุที่เพิ่มขึ้น ล้วนส่งผลกระทบต่อคุณภาพของอสุจิ ทั้งในเรื่องของความแข็งแรง การเคลื่อนที่ และความสมบูรณ์ของสารพันธุกรรมภายในอสุจิ หรือที่เรียกว่า Sperm DNA Fragmentation ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ฝ่ายหญิงไม่ตั้งครรภ์ หรือเกิดภาวะแท้งในช่วงเริ่มต้น
3. ภาวะแทรกซ้อนจากการตั้งครรภ์ครั้งก่อน
จากการตั้งครรภ์ครั้งก่อนหน้า ร่างกายอาจมีพังผืดเกิดขึ้นในมดลูกหรือท่อนำไข่จากการคลอดลูกคนแรก หรืออาจมีปัญหาเกี่ยวกับภาวะ เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (ช็อกโกแลตซีสต์) เนื้องอกในมดลูก หรือมีพังผืดเกิดขึ้นในอุ้งเชิงกรานจากการผ่าตัดคลอดในครั้งก่อน ส่งผลให้มดลูกไม่พร้อมสำหรับการฝังตัวของตัวอ่อน
4. โรคประจำตัวหรือปัญหาสุขภาพสะสม
ภาวะไข่ไม่ตกเรื้อรัง (PCOS/PMOS) หรือโรคประจำตัวอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นตามวัย รวมถึงระดับฮอร์โมนที่ไม่สมดุลจากการความเครียด ล้วนส่งผลให้เกิดภาวะมีลูกยากได้
ยกระดับโอกาสสำเร็จในการมีลูกคนที่ 2 ด้วยเด็กหลอดแก้วหรืออิ๊กซี่ (IVF/ICSI)
เมื่อความพยายามตามธรรมชาติไม่ให้ผลลัพธ์อย่างที่คาดหวัง การใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์อย่างทำ เด็กหลอดแก้ว (ICSI/IVF) จึงเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่ช่วยลดความเสี่ยงจากการล้มเหลวซ้ำซากได้ โดยเฉพาะ การทำเด็กหลอดแก้ว ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) ที่เป็นการเจาะจงเลือกอสุจิที่แข็งแรงที่สุดเพื่อปฏิสนธิกับไข่โดยตรง ซึ่งจะช่วยลดข้อจำกัดบางอย่างที่อาจเกิดขึ้นในกระบวนการตามธรรมชาติ เช่น กรณีที่อสุจิเคลื่อนที่ได้ไม่ดี จำนวนอสุจิน้อย หรือในบางเคสที่โครงสร้างของไข่ทำให้อสุจิไม่สามารถเจาะเข้าไปได้เอง การทำ ICSI จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการปฏิสนธิ และทำให้การวางแผนมีลูกมีทิศทางที่ชัดเจนมากขึ้น โดยผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับปัจจัยพื้นฐานของร่างกายและสุขภาพโดยรวม
เพิ่มความละเอียดในการคัดกรองตัวอ่อนด้วย PGTseq-A
ในการทำ เด็กหลอดแก้ว (ICSI/IVF) เพื่อลดความกังวลเรื่องการแท้งและการไม่ฝังตัว มักจะแนะนำให้ทำควบคู่ไปกับเทคโนโลยีเสริมอย่าง การตรวจคัดกรองโครโมโซมตัวอ่อน (PGTseq-A) เป็นการตรวจเช็กความสมบูรณ์ของโครโมโซมและคัดกรองตัวอ่อนที่ไม่มีความผิดปกติของโครโมโซมก่อนย้ายตัวอ่อนเข้าสู่มดลูก โดยเทคโนโลยี PGTseq-A ได้รับการพัฒนาต่อยอดมาจาก PGT-A รูปแบบเดิมที่ใช้เทคนิค Next-Generation Sequencing (NGS) ทั่วไป โดย PGTseq-A ได้ปรับเปลี่ยนมาใช้เทคนิค Targeted NGS ซึ่งเป็นการตรวจแบบมุ่งเป้าในบริเวณที่มีความสำคัญ ช่วยเพิ่มความละเอียดในการวิเคราะห์และคัดกรองความผิดปกติของโครโมโซมตัวอ่อนได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น โดยครอบคลุมการตรวจเช็กความสมบูรณ์ของโครโมโซมครบทั้ง 23 คู่ ซึ่งรวมถึงโครโมโซมร่างกาย และโครโมโซมเพศ (X และ Y)
ความผิดหวังซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากการมีลูกคนที่สอง อาจทำให้รู้สึกบั่นทอนกำลังใจบ้าง โดยเฉพาะเมื่อเคยผ่านการมีลูกมาแล้วหนึ่งครั้ง แต่ในวันที่ร่างกายและปัจจัยแวดล้อมเปลี่ยนไปตามกาลเวลา การใช้วิธีธรรมชาติแบบเดิมอาจไม่เพียงพอ การปรึกษากับแพทย์ผู้ชำนาญการเพื่อรับแผนการรักษาเฉพาะบุคคล คือตัวช่วยที่จะเปลี่ยนความกังวลให้กลายเป็นข้อมูลที่จับต้องได้ ซึ่งจะช่วยให้ทุกขั้นตอนของการเฝ้ารอมีทิศทางที่ชัดเจนมากขึ้น
SAFE Fertility Clinic พร้อมให้บริการด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยและทีมแพทย์เฉพาะทางเพื่อช่วยวิเคราะห์ปัญหาและรักษาภาวะการมีลูกยาก ด้วยมาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการเตรียมความพร้อมและเพิ่มโอกาสให้กับครอบครัวของคุณ

บทความโดยนพ. มานพ จันทนพันธ์ (ว.28364)
สูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็งนรีเวชผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช
แพทย์ผู้รับผิดชอบการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ฯ
ประจำ SAFE Fertility Clinic สาขาภูเก็ต
Reference:
- คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ : ภาวะมีบุตรยาก (Infertility)
https://w1.med.cmu.ac.th/obgyn/lessons/infertility/ - Predicted risk factors associated with secondary infertility in women: univariate and multivariate logistic regression analyses
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11000415/ - Secondary infertility: causes and treatments
https://www.institutobernabeu.com/en/blog/infertilidad-secundaria-causas-y-tratamientos/ - University of Utah Health : Understanding Secondary Male Infertility
https://healthcare.utah.edu/healthfeed/2024/08/understanding-secondary-male-infertility